Πίνακας περιεχομένων

Γράφω σε θηλυκό γένος, γιατί οι περισσότερες που με διαβάζετε είστε γυναίκες. Αν είσαι άντρας, όλα όσα θα διαβάσεις εδώ ισχύουν και για σένα.

«Εγώ δεν κάνω δίαιτα. Τρώω ό,τι θέλω, απλώς το γιαούρτι το παίρνω 0%, το τυρί light, το ψωμί ολικής, και μετά τις οκτώ δεν τρώω ποτέ». Αυτή τη φράση, με μικρές παραλλαγές, την ακούω σχεδόν σε κάθε πρώτη συνεδρία. Και η γυναίκα που τη λέει πιστεύει ειλικρινά ότι τρώει ελεύθερα. Οι διατροφικοί περιορισμοί που κάνουν τη μεγαλύτερη ζημιά είναι συνήθως αυτοί που δεν τους βλέπεις πια, γιατί τους κουβαλάς τόσα χρόνια που έγιναν «ο τρόπος που τρώω».

Σε αυτό το άρθρο θα τους βγάλουμε στο φως, τους φανερούς και κυρίως τους κρυφούς. Και μετά θα δούμε πώς τους σταματάς, χωρίς να γυρίσεις ανάποδα όλη σου τη ζωή από τη μια μέρα στην άλλη.

Τί είναι ένας διατροφικός περιορισμός

Διατροφικός περιορισμός είναι κάθε κανόνας που αποφασίζει για το φαγητό σου πριν ρωτηθεί το σώμα σου. Ο κανόνας μπορεί να αφορά το τί τρως και πόσο. Μπορεί να αφορά και την ώρα. Και συνήθως έχει δίπλα του ένα συναίσθημα, γιατί νιώθεις ενοχή αν τον σπάσεις ή ένα μικρό «μπράβο μου» αν τον τηρήσεις.

Το κριτήριο είναι απλό. Αν σκεφτείς ότι παραβαίνεις τον κανόνα και σφίγγεται το στομάχι σου, είναι περιορισμός. Αν δεν σε νοιάζει καθόλου, είναι προτίμηση. Μια γυναίκα που παίρνει το γιαούρτι 2% γιατί της αρέσει πιο ελαφρύ δεν έχει πρόβλημα. Μια γυναίκα που θα προτιμούσε το στραγγιστό 10% αλλά δεν το αγγίζει «γιατί παχαίνει», έχει.

Οι φανεροί περιορισμοί

Αυτοί είναι εύκολοι να τους εντοπίσεις, γιατί τους έχεις πει και φωναχτά.

  • Δεν τρώω ψωμί.
  • Γλυκό τρώω μόνο το Σαββατοκύριακο.
  • Μετά τις επτά το απόγευμα κλείνει η κουζίνα.
  • Μακαρόνια τρώω μία φορά την εβδομάδα, και χωρίς τυρί.
  • Τηγανητά δεν τρώω ποτέ.

Οι κρυφοί περιορισμοί

Εδώ αρχίζει το ενδιαφέρον. Οι κρυφοί περιορισμοί δεν λένε «απαγορεύεται». Λένε «ναι, αλλά». Τους χωρίζω σε τέσσερις ομάδες, γιατί έτσι τους βλέπω στις πελάτισσές μου.

Ναι, αλλά σε light εκδοχή

Τρως σοκολάτα, αλλά μόνο αυτή χωρίς ζάχαρη που δεν σου αρέσει. Τρως παγωτό, αλλά μόνο το γιαούρτι παγωμένο. Βάζεις φέτα, αλλά light, που δεν έχει καμία γεύση στη σαλάτα. Το αποτέλεσμα είναι γνωστό. Τρως το «ασφαλές», δεν σε ικανοποιεί, και μετά από μία ώρα τρως και το κανονικό, και περισσότερο απ’ όσο θα έτρωγες αν το είχες φάει από την αρχή.

Ναι, αλλά λιγότερο

Τρως ό,τι τρώει η οικογένεια, αλλά εσύ βάζεις μισή μερίδα. Τρως ψωμί, αλλά μόνο μία φέτα, ακόμα κι αν πεινάς. Τρως τα φαγητά που σου αρέσουν, αλλά σε πιατάκι του γλυκού, για να «φαίνεται» περισσότερο. Ο περιορισμός της ποσότητας είναι ο πιο ύπουλος από όλους, γιατί από έξω μοιάζει με μέτρο.

Ναι, αλλά αν το κερδίσω

Τρως πίτσα την Παρασκευή, αλλά μόνο αν πήγες γυμναστήριο. Τρως στο τραπέζι της Κυριακής, αλλά τη Δευτέρα «το μαζεύεις» με σαλάτα. Το φαγητό γίνεται ανταμοιβή ή χρέος, και η κίνηση γίνεται πληρωμή.

Ναι, αλλά με τη μέθοδό μου

Τρως τα πάντα, αλλά πρώτα μια μεγάλη σαλάτα «για να γεμίσω». Πίνεις δύο ποτήρια νερό πριν από κάθε γεύμα. Μένεις με σκέτο καφέ ως το μεσημέρι, γιατί έτσι «έχεις περιθώριο» για το βράδυ. Τρως όρθια από το ταψί, γιατί έτσι δεν μετράει. Τα αποφάγια των παιδιών δεν τα υπολογίζεις ως φαγητό, οπότε μετά δεν τρως το δικό σου πιάτο.

Αν κάποιο από αυτά σε τσίμπησε, δεν φταις εσύ. Τα περισσότερα τα έμαθες από περιοδικά και από γυναίκες που επίσης τα έμαθαν από κάπου. Είναι η κουλτούρα της δίαιτας που ζει μέσα στην κουζίνα μας.

Γιατί οι περιορισμοί σε κρατάνε κολλημένη

Το πρώτο πρόβλημα είναι ότι ο περιορισμός μεγαλώνει τη λαχτάρα. Η Janet Polivy και οι συνεργάτες της ζήτησαν από 103 γυναίκες φοιτήτριες να μη φάνε σοκολάτα για μία εβδομάδα. Όσες είχαν ήδη τη συνήθεια να περιορίζονται έφαγαν μετά περισσότερη σοκολάτα από όλες τις άλλες ομάδες και είχαν πιο έντονες λιγούρες. Η στέρηση έκανε την επιθυμία πιο δυνατή.

Το δεύτερο πρόβλημα είναι το στρες. Η Janet Tomiyama και η ομάδα της χώρισαν 121 γυναίκες σε ομάδες για τρεις εβδομάδες. Κάποιες έκαναν αυστηρή δίαιτα, με πολύ λιγότερο φαγητό από όσο χρειαζόταν το σώμα τους, και κάποιες απλώς κατέγραφαν τί έτρωγαν. Όσες έκοψαν φαγητό είχαν μεγαλύτερη συνολική παραγωγή κορτιζόλης. Όσες απλώς μετρούσαν τί έτρωγαν, χωρίς να τρώνε λιγότερο, ένιωθαν περισσότερο στρες. Δηλαδή και μόνο η παρακολούθηση του φαγητού σε φορτώνει.

Το τρίτο είναι ότι ο περιορισμός σε κάνει να σκέφτεσαι το φαγητό ακόμα περισσότερο. Όσο ένα φαγητό είναι «σπάνιο», τόσο πιο πολύ χώρο πιάνει στο μυαλό σου. Αν έχεις και υπερφαγικά επεισόδια, συνήθως ξεκινάνε ακριβώς από τα φαγητά που απαγορεύεις.

Πώς τους βρίσκεις: μια εβδομάδα με ένα τετράδιο

Πάρε ένα τετράδιο, όχι εφαρμογή. Για μία εβδομάδα, κάθε φορά που παίρνεις μια απόφαση για το φαγητό, σημείωσε δίπλα το «γιατί». Δεν γράφεις ποσότητες ούτε γραμμάρια. Γράφεις σκέψεις.

Θα βγουν πράγματα όπως «δεν έφαγα ψωμί με τη φασολάδα γιατί έφαγα μακαρόνια χθες», «έφαγα τη μισή μερίδα γιατί ντράπηκα μπροστά στον άντρα μου». Κάθε «γιατί» που δεν έχει σχέση με την πείνα σου ή με τη γεύση που θέλεις είναι υποψήφιος περιορισμός.

Στο τέλος της εβδομάδας κάνε μια λίστα με όλους. Και ρώτα για τον καθένα: αν τον παρέβαινα αύριο, τί θα ένιωθα;

Πώς τους σταματάς, έναν έναν

Ο εγκέφαλος συνηθίζει ένα φαγητό όταν το βλέπει ξανά και ξανά. Ο Leonard Epstein και οι συνεργάτες του το περιγράφουν ως εξοικείωση. Με την επανάληψη, το ίδιο φαγητό σε συγκινεί όλο και λιγότερο. Η πέμπτη μέρα με σοκολάτα δεν έχει τον ενθουσιασμό της πρώτης. Αυτό το χρησιμοποιούμε.

  1. Βάλε τους περιορισμούς σε σειρά, από αυτόν που σε αγχώνει λιγότερο σε αυτόν που σε αγχώνει περισσότερο.
  2. Ξεκίνα από τον πιο εύκολο. Αν είναι «δεν βάζω τυρί στα μακαρόνια», η πρώτη εβδομάδα έχει μακαρόνια με κανονικό τριμμένο κεφαλοτύρι δύο ή τρεις φορές.
  3. Σπάσε τον κανόνα με όσους πιο πολλούς τρόπους μπορείς. Αν δουλεύεις το ψωμί, βάζεις μια φέτα με το πρωινό και το απόγευμα το τρως με μέλι. Η ποικιλία βοηθάει τον εγκέφαλο να καταλάβει ότι το φαγητό είναι πάντα διαθέσιμο.
  4. Τρώγε το καθιστή, στο πιάτο, και πρόσεξε τη γεύση. Δεν το τρως κρυφά, δεν το τρως «για να τελειώνει».
  5. Συνέχισε μέχρι να γίνει αδιάφορο. Μετά πήγαινε στον επόμενο.

Για τους κρυφούς περιορισμούς η λογική είναι ίδια, απλώς η «έκθεση» είναι διαφορετική. Αν ο κανόνας είναι το light τυρί, αγοράζεις το κανονικό και το τρως όπως θα έτρωγες το light, χωρίς να «αντισταθμίσεις» με κάτι άλλο. Αν ο κανόνας είναι ο σκέτος καφές ως το μεσημέρι, τρως πρωινό για δύο εβδομάδες και βλέπεις τί γίνεται το βράδυ. Αν ο κανόνας είναι η μισή μερίδα, σερβίρεις στον εαυτό σου όσο σερβίρεις και στον άντρα σου, και σταματάς όταν χορτάσεις, όχι όταν τελειώσει η «άδεια». Για να ξέρεις τί να βάλεις στο πιάτο χωρίς μέτρημα, ο κανόνας των τριών σε βοηθάει.

Και για τον κανόνα «κερδίζω το φαγητό»: τρως την πίτσα την Παρασκευή είτε πήγες γυμναστήριο είτε όχι. Και τη Δευτέρα τρως κανονικά, όπως κάθε Δευτέρα.

Πώς ξέρεις ότι τον ξεπέρασες

Μια φορά δεν αρκεί. Συνήθως χρειάζονται πολλές επαναλήψεις, και κάποιοι περιορισμοί θέλουν εβδομάδες. Ρώτα τον εαυτό σου:

  • Νιώθω ενοχές ή άγχος όταν το τρώω;
  • Μπορώ να το έχω στο ράφι της κουζίνας χωρίς να με «φωνάζει»;
  • Μπορώ να φάω λίγο και να σταματήσω, ή να φάω πολύ χωρίς να χαλάσει η μέρα μου;

Όταν οι απαντήσεις γίνουν «όχι», «ναι» και «ναι», το φαγητό έχει γίνει απλώς φαγητό. Και αν στο μεταξύ βρεθείς σε ένα πάρτι με μια τούρτα που είναι ακόμα ψηλά στη λίστα σου, δεν περιμένεις τη σειρά της. Τρως ένα κομμάτι και το σημειώνεις στο τετράδιο ως μία ακόμα επανάληψη.

Οι περισσότερες γυναίκες που δουλεύουμε μαζί έχουν μια λίστα με δεκαπέντε και είκοσι τέτοιους κανόνες, και τους μισούς δεν τους ήξεραν. Το να τους βρίσκουμε και να τους ξεκολλάμε με σειρά που να μη σε τρομάζει είναι από τα κομμάτια της δουλειάς μου που αγαπώ περισσότερο, γιατί εκεί βλέπω τη μεγαλύτερη ανακούφιση. Αν θέλεις να το κάνουμε μαζί, δες πώς δουλεύω και γιατί να συνεργαστείς μαζί μου. Και αν έχεις απορίες για το πώς λειτουργεί η διατροφή χωρίς δίαιτα, θα βρεις πολλές απαντήσεις στις συχνές ερωτήσεις.

Epstein, L.H., Temple, J.L., Roemmich, J.N. and Bouton, M.E. (2009) ‘Habituation as a determinant of human food intake’, Psychological Review, 116(2), pp. 384-407. Available at: https://doi.org/10.1037/a0015074

Polivy, J., Coleman, J. and Herman, C.P. (2005) ‘The effect of deprivation on food cravings and eating behavior in restrained and unrestrained eaters’, International Journal of Eating Disorders, 38(4), pp. 301-309. Available at: https://doi.org/10.1002/eat.20195

Tomiyama, A.J., Mann, T., Vinas, D., Hunger, J.M., DeJager, J. and Taylor, S.E. (2010) ‘Low calorie dieting increases cortisol’, Psychosomatic Medicine, 72(4), pp. 357-364. Available at: https://doi.org/10.1097/PSY.0b013e3181d9523c

Στο blog γράφω τη θεωρία. Τις πιο πρακτικές συμβουλές, με παραδείγματα από την καθημερινότητα, τις ανεβάζω στο Instagram, στο Facebook, στο TikTok και στο YouTube.

Κι αν έχεις κουραστεί να ξεκινάς δίαιτα κάθε Δευτέρα και να καταλήγεις το βράδυ όρθια μπροστά στο ψυγείο, δεν χρειάζεται να το λύσεις μόνη σου. Δουλεύουμε μαζί online, πάνω στη δική σου εβδομάδα, μέχρι να τρως χωρίς φόβο και να νιώθεις ξανά καλά στο σώμα σου. Στείλε μου μήνυμα εδώ.

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, αντιγραφή ή αναπαραγωγή του παρόντος περιεχομένου χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια – και χωρίς σαφή αναφορά στο antidiet.gr ως πηγή.

Η εγγραφή σου δεν πραγματοποιήθηκε. Παρακαλώ δοκίμασε ξανά.
Η εγγραφή σου ολοκληρώθηκε με επιτυχία.

Κατέβασε δωρεάν
τον οδηγό «Διατροφή χωρίς δίαιτες»

Μάθε πώς να απολαμβάνεις το φαγητό χωρίς ενοχές και περιορισμούς. Γράψε το email σου και σου τον στέλνω αμέσως.

Με την εγγραφή μπαίνεις στη λίστα του antidiet.gr και λαμβάνεις τα email μου.
Μπορείς να διαγραφείς όποτε θέλεις.

Ανήκει στις κατηγορίες:

ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΙΑΙΤΑ,